κείμενο / φωτογραφίες: Μπάμπης Παυλόπουλος / iconstravel photography
Γρανάδα, Αλάμπρα, η μεσαιωνική οχυρωμένη πολιτεία που χτίστηκε από τους Άραβες, βόρεια άποψη.
Διακρίνεται η περιοχή των παλατιών και ο Πύργος των Πρεσβευτών, ουσιαστικά η αίθουσα του θρόνου.
Ιβηρικός λύγκας, ένα από τα σπανιότερα αιλουροειδή στον πλανήτη. Στο τέλος της χιλιετίας φλέρταρε σοβαρά με την εξαφάνιση. Σήμερα χάρη σε ένα πρόγραμμα διάσωσης αριθμεί περισσότερα από 2500 άτομα.
Δούλευα αμέριμνος στον υπολογιστή, όταν μία δυνατή φωνή ρωτώντας χάλασε τη συγκέντρωσή μου. Μπορείς να μου πεις που θέλεις να πας να φωτογραφίσεις άγρια ζωή στο εξωτερικό; Δεν το σκέφθηκα και πολύ, τον ιβηρικό λύγκα στην Ισπανία, απάντησα. Το καλοκαίρι που είχε περάσει είχαμε ήδη επισκεφθεί τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία και ένας λόγος ήταν φυσικά για να φωτογραφίσουμε την καφέ αρκούδα. Μάλιστα ήταν το πρώτο ταξίδι στο εξωτερικό μετά από αρκετά χρόνια. Πως κολλάμε όμως καμία φορά... Ο λόγος; Προφανώς απλά, ένα ταξίδι στο εξωτερικό το είχαμε βγάλει από το μυαλό μας, εκτός βέβαια από τις μόνιμες γνωστές δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε οι περισσότεροι στην υπέροχη χώρα μας. Ξέρετε, με εκείνα τα χαρτιά που σου ζητάνε όταν πας να αγοράσεις κάτι. Έτσι ουσιαστικά η ερώτηση δεν αφορούσε ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο διατυπώθηκε, αλλά ουσιαστικά, το ποιά χώρα θα ήθελα να επισκεφθώ. Κινητήρια δύναμη, η επερχόμενη black Friday και οι εκπτώσεις που θα μπορούσαμε να βρούμε στις πτήσεις, όπως επίσης και στην ενοικίαση αυτοκινήτου. Άλλωστε αυτός είναι, ήταν και θα είναι ο τρόπος που ταξιδεύουμε, τουλάχιστον στην Ευρώπη, εκτός από τις περιπτώσεις που έχουμε τη δυνατότητα να πάρουμε το δικό μας αυτοκίνητο. Ήταν αρχές Νοεμβρίου του 2023.
Το ταξίδι αποφασίστηκε ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί, λόγω και της χειμερινής δίμηνης παραμονής μου στην Κερκίνη, τον Μάρτιο του 2024. Βεβαίως είχαμε να λάβουμε υπόψη μας και μία σειρά άλλων παραγόντων, όπως το πότε θα είχαμε περισσότερες πιθανότητες να δούμε λύγκα, αλλά και τις πιθανές καιρικές συνθήκες κάθε εποχής.
Ωραία λοιπόν, για λύγκες στην Ισπανία. Θαυμάσια! Που ήταν όμως αυτοί οι λύγκες; Που θα έπρεπε να μείνουμε για να βολεύει η μετάβαση στην περιοχή τους και τι υπήρχε εκεί κοντά να επισκεφθούμε, αφού ουσιαστικά το ταξίδι θα ήταν περισσότερο περιηγητικό;
Τις επόμενες ημέρες το ιντερνετ πήρε φωτιά. Που εκείνες οι εποχές που τρέχαμε στα μεγάλα βιβλιοπωλεία στο κέντρο της Αθήνας και αργότερα στα ταξιδιωτικά βιβλιοπωλεία να βρούμε χάρτες και οδηγούς, ή να ρωτήσουμε φίλους που είχαν ήδη επισκεφθεί τα μέρη που σχεδιάζαμε να πάμε. Αρχικά εντοπίστηκε το μέρος που ζούσαν οι λύγκες, κάτι σχετικά εύκολο, αφού ο ιβηρικός λύγκας τα προηγούμενα χρόνια είχε φθάσει πολύ κοντά στην εξαφάνιση, οπότε υπήρχαν πολλά άρθρα με αναφορές στο πρόγραμμα επανεισαγωγής του ζώου. Μετά από μία τέτοια εξέλιξη καταλαβαίνετε ότι και η επικράτεια του είδους θα ήταν περιορισμένη, ειδικά στο ανάγλυφο της Ισπανίας.
Αφού λοιπόν η περιοχή που έπρεπε να κινηθούμε ήταν η Ανδαλουσία, το σίγουρο είναι ότι δεν θα πλήτταμε. Υπήρχαν τόσα μέρη εκεί να επισκεφθεί κάποιος και το καθένα γεμάτο αξιοθέατα, μάλιστα αρκετά διαφορετικά από την υπόλοιπη Ευρώπη, αφού η περιοχή έμεινε υπό την κυριαρχία των Αράβων για κάμποσους αιώνες (711-1492 μΧ), οπότε η επίδραση του πολιτισμού τους είναι παραπάνω από εμφανή. Εκτός βέβαια από ότι σώζεται σχεδόν ακέραιο από την εποχή τους, στο βαθμό βέβαια που θα μπορούσε να συμβεί αυτό.
Έτσι έπειτα από ενδελεχή μελέτη το πρόγραμμα ήταν έτοιμο. Αρχικά έγιναν οι απαραίτητες επαφές για το τουρ φωτογράφισης άγριας ζωής, φυσικά ιδιωτικό δηλαδή χωρίς άλλους φωτογράφους ή επισκέπτες και μετά είχαμε να βρούμε ξενοδοχείο και να κλείσουμε τα αεροπορικά εισιτήρια και βέβαια αυτοκίνητο. Η αλήθεια είναι ότι καθυστερήσαμε λίγο, αλλά ευτυχώς οι εκπτώσεις παρατάθηκαν για δύο ημέρες ακόμα, οπότε βρήκαμε εισιτήρια και αυτοκίνητο σε πολύ καλή τιμή. Ωραίες εποχές! Γιατί σήμερα, το 2026, το 50% έκπτωση που μπορεί να βρείς είναι τουλάχιστον το διπλάσιο από την κανονική τιμή, αν τότε έκλεινες νωρίς την πτήση. Τέλος πάντων, συνεχίζουμε. Κλείσαμε και το ξενοδοχείο και άρχισε το διάβασμα για να ενημερωθούμε τι και πως σε κάθε μέρος, ώστε να μην γυρνάμε σαν τις άδικες κατάρες, χωρίς να ξέρουμε τι κοιτάζουμε. Επειδή είχαμε να επισκεφθούμε και πόλεις, έπρεπε να βρούμε από πριν ακόμα και τα πάρκινγκ που θα αφήναμε το αυτοκίνητο, καθώς το να παρκάρεις στο δρόμο σε μία ευρωπαϊκή πόλη ως επισκέπτης είναι τουλάχιστον ανέκδοτο. Το ξενοδοχείο μας, το οποίο επίσης βρισκόταν σε πόλη, έστω και μικρή, εκτός τουριστικών προορισμών, είχε δικό του πάρκινγκ βέβαια, απαραίτητη προυπόθεση για την κράτησή μας.
Ήρθε λοιπόν κάποια στιγμή η ώρα, μαζέψαμε τα πράγματά μας και τον φωτογραφικό εξοπλισμό, πήραμε ένα μεγάλο αεροπλάνο και σε 4 περίπου ώρες φθάσαμε στην Μαδρίτη. Να πω την αλήθεια από το αεροπλάνο όπως έβλεπα την περιοχή δεν μου έκανε και μεγάλη εντύπωση ούτε μου έβγαζε λαχτάρα να κατέβω και να αρχίσω την περιήγηση. Η θέα από εκεί ψηλά περιλάμβανε μία αχανή και χωρίς ιδιαίτερη βλάστηση περιοχή, μάλλον ξερή λόγω και του χειμώνα που μόλις είχε περάσει και σχεδόν τελείως επίπεδη. Οκ, ήταν η πρώτη εντύπωση, δεν αξίζει κανείς να την κρατήσει. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο Τέρμιναλ 2 και έπρεπε να πάμε στο Τέρμιναλ 1 για να παραλάβουμε το αυτοκίνητο. Κάτι το οποίο στο αεροδρόμιο της Μαδρίτης, Μπαράχας το όνομα αυτού, δεν είναι και πολύ εύκολη υπόθεση καθώς είναι τεράστιο. Το κακό είναι ότι, όπως φαίνεται, μάλλον χτίστηκε σε φάσεις και δεν είναι και πολύ λειτουργικό. Για παράδειγμα το Τέρμιναλ 4 είναι σε τελείως διαφορετικό κτήριο, πολύ μακριά από το Τ1 και Τ2, κάτι που θα μαθαίναμε την επόμενη χρονιά και θα μας βόλευε πολύ. Περπατήσαμε στο αεροδρόμιο, ανεβοκατεβαίνοντας ορόφους και κάποια στιγμή φθάσαμε στο γκισέ για τις διαδικασίες της ενοικίασης. Όπως στα περισσότερα μέρη δεν υπάρχει υπάλληλος να σε εξυπηρετήσει στον χώρο στάθμευσης, βρίσκεις το αυτοκίνητο μόνος σου, το φωτογραφίζεις αν θέλεις ένα γύρω και τους στέλνεις τις φωτογραφίες αν βρεις κάποια σημαντική φθορά που δεν είναι σημειωμένη στο ενοικιαστήριο, φορτώνεις τα πράγματα, ανοίγεις το gps και είσαι έτοιμος να φύγεις. Κάτι επίσης όχι τόσο απλό, καθώς οι δρόμοι γύρω από το Τ1 είναι ένα πραγματικό κομφούζιο αν δεν είσαι εξοικιωμένος μαζί τους. Σε λίγα λεπτά αναπολούσα το Ελ. Βενιζέλος, ένας δρόμος πάει, ένας δρόμος έρχεται. Στην πρώτη διασταύρωση κάναμε και το πρώτο λάθος, άντε δεν πειράζει θα τον βρούμε τον δρόμο, κάναμε έναν ωραιότατο και μεγάλο κύκλο και ξαναβρεθήκαμε στο ίδιο σημείο, όπου πήραμε τον σωστό δρόμο. Ένα ακόμα δύσκολο σημείο, στο οποίο όμως δεν κάναμε λάθος και ο δρόμος προς το νότο και την Ανδαλουσία ήταν ανοιχτός. Στο μεταξύ όμως σημειώσαμε τα δύο δύσκολα, τουλάχιστον για εμας, σημεία, ώστε την επόμενη φορά να μην κάνουμε κύκλους, όπως βέβαια και το τι έδειχαν οι πινακίδες.
Η εθνική οδός δεν ήταν κάτι πολύ σπουδαίο, αλλά ήταν ένας καλός και ασφαλής δρόμος. Αν θέλει κάποιος να κάνει στάση πρέπει αν ακολουθήσει μία από τις πινακίδες που δείχνουν area de servicio προς μία πάροδο. Το area de servicio δεν σημαίνει ότι είναι ορατό από το δρόμο και υπάρχει περίπτωση να βρίσκεται σε κάποια απόσταση. Πάντως δεν είναι όπως στους δικούς μας δρόμους ή όπως πχ στη Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία που τα rest areas είναι δίπλα στο δρόμο. Βεβαίως στις πινακίδες δείχνουν τι προσφέρουν, καύσιμα, φαγητό, καφέ, τουαλέτα κλπ, οπότε ανάλογα διαλέγεις. Οι σταθμοί ανεφοδιασμού καυσίμων είναι self service. Να σημειώσω απλά, ότι τα περισσότερα από αυτά τα σημεία είναι παλιά και όχι ιδιαίτερα περιποιημένα, ειδικά οι συνήθως απέραντοι χώροι γύρω τους. Τέλος πάντων είναι μάλλον αξιοπρεπή και ειδικά Κυριακή απόγευμα που τα πρωτογνωρίσαμε, γεμάτα κόσμο.
Τελικά η εντύπωση που μας δόθηκε από το αεροπλάνο για την περιοχή γύρω από τη Μαδρίτη δεν ήταν λανθασμένη. Σε όλη τη διαδρομή προς Ανδαλουσία οδηγούσαμε σε μία επίπεδη χώρα χωρίς βλάστηση με κάτι βουνά που φαίνονταν έτη φωτός μακριά μας. Κάποια στιγμή φθάσαμε σε κάποια από αυτά και μάλιστα διασχίσαμε και ένα, όπου και το Εθνικό Πάρκο Ντεσπενιαπέρρος (Despeñaperros), ο όρος που χρησιμοποιούν είναι Φυσικό Πάρκο, στο οποίο το τοπίο έφτιαξε λιγάκι, αλλά όχι δραματικά. Τέλος πάντων, το αφήσαμε και αυτό πίσω μας, θα το επισκεπτόμασταν δύο χρόνια αργότερα και μπήκαμε στον απέραντο ελαιώνα της Ανδαλουσίας. Όταν μιλάμε όμως για απέραντο ελαιώνα, εννούμε ότι δεν πιστεύαμε στα μάτια μας. Τεράστιες εκτάσεις καλυμμένες αποκλειστικά από ελαιόδενδρα ως εκεί που έφθανε το μάτι μας και πολύ παραπέρα όπως ανακαλύψαμε την μεθεπόμενη ημέρα που ξεκινήσαμε να επισκεφθούμε τη Γρανάδα. Η περιοχή είναι λοφώδη και οι ελιές ήταν φυτεμένες σε σειρές αφήνοντας μεγάλη απόσταση μεταξύ τους, προφανώς για τον καλύτερο αερισμό των δέντρων, αλλά και για να περνάει τρακτέρ ανάμεσά τους, καθώς λόγω έκτασης μάλλον ήταν αδύνατο να τις διαχειριστούν χωρίς μηχανήματα και μεταφορικό μέσο. Μάλιστα διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για παλιά δέντρα, των οποίων είχαν χωρίσει τους κορμούς σε τρία συνήθως ξεχωριστά μέρη, έτσι εμφανίζονταν ώς τρία διαφορετικά δέντρα προερχόμενα από την ίδια ρίζα.
Ανδαλουσία, μία απέραντη λοφώδης έκταση καλυμμένη από ελαιώνες
Κάποια στιγμή αρχίσαμε να πλησιάζουμε στο ξενοδοχείο, αλλά είπαμε να εκμεταλλευτούμε το λίγο φως που απέμενε εκείνη την ώρα. Δεξιά μας διακρινόταν ένα εντυπωσιακό κάστρο στην κορυφή λόφου, λουσμένο στις τελευταίες ηλιαχτίδες που πάλευαν να περάσουν μέσα από τα μαύρα σύννεφα. Σε όλη τη διαδρομή η βροχή εναλλασσόταν με τη λιακάδα δίνοντας ένα πραγματικά συναρπαστικό φως στα μάτια μας. Δεν το σκεφτήκαμε ιδιαίτερα, στρίψαμε στην έξοδο της εθνικής οδού, βάλαμε την ονομασία του κάστρου στο gps, Banos de la Encina, εννοείτε ότι το είχαμε εντοπίσει από τη μελέτη των προηγούμενων μηνών και σε λίγα λεπτά είμασταν στο πάρκινγκ του χωριού. Οι ουρανοί άνοιξαν πάλι, αλλά όταν ο ήλιος γύρισε, μας χάρισε ένα μαγικό φως.
Όταν η βροχή σταμάτησε το ουράνιο τόξο έστεψε την Ανδαλουσία και τους ελαιώνες της.
To Banos, γνωστό και ως Castillo de Burgalimar, χτίστηκε το 968 μΧ από τους Άραβες και θεωρείται το παλαιότερο κάστρο στην Ισπανία και το δεύτερο παλαιότερο στην Ευρώπη. Δεν θα επεκταθώ επί του θέματος καθώς τέτοιου είδους διαπιστώσεις γενικά επηρεάζονται από πολλούς εξωγενείς παράγοντες. Στέκεται στην κορυφή λόφου όπως προείπαμε, αποτελώντας ένα μακρόστενο, σχεδόν ελλειψοειδές σχήματος, με εξέχοντες πλευρικούς, τετραγωνικής διατομή, πύργους σε κοντινά μεταπύργια διαστήματα, δεκατρείς τον αριθμό, ενώ στην βόρεια άκρη της έλλειψης υψώνεται ο ακρόπυργος του συγκροτήματος. Πρόκειται για εμφανώς μεγαλύτερου μεγέθους, κατασκευή σε σχέση με τους πλευρικούς πύργους, χτισμένος σε ημικυκλικό σχήμα. Τόσο το τείχος, όσο και οι στέψεις των πύργων φέρουν επάλξεις. Εσωτερικά του περιβόλου δεν σώζεται σχεδόν τίποτα.
Banos de la Encina, Castillo de Burgalimar (968 μΧ), δεκατρείς πύργοι στον ίδιο περίβολο και ο ακρόπυργος δημιουργούν ένα εντυπωσιακό σύνολο, το οποίο θεωρείται το παλαιότερο κάστρο στην Ισπανία
Banos de la Encina, μας υποδέχθηκε με βροχή,
όταν όμως σταμάτησε, μας χάρισε μία μοναδική εικόνα.
Banos de la Encina, Castillo de Burgalimar, κάτω από τα τείχη του. Διακρίνεται ο ακρόπυργος (αριστερά) και ένας από τους πλευρικούς πύργους, δυτική άποψη. Το ταξίδι στον ισπανικό Μεσαίωνα είχε ήδη αρχίσει.
Όταν τελειώσαμε με την περιήγηση και την πρόχειρη μελέτη του κάστρου, το σκοτάδι βρισκόταν ήδη μαζί μας. Μία μικρή βόλτα στο πανέμορφο χωριό δίπλα στο κάστρο, το οποίο αξίζει επισκεψης, έχει δε και ξενοδοχεία αφού είχε αναγνωριστεί ως ένας από τα ομορφότερους οικισμούς στην Ανδαλουσία και πίσω στην εθνική οδό.
Banos de la Encina, νυχτερινή άποψη του κάστρου από την πλατεία του οικισμού.
Banos de la Encina, ένας πανέμορφος οικισμός,
αναγνωρισμένος ως ένας από τους ομορφότερους στην Ανδαλουσία.
Φθάσαμε στο ξενοδοχείο, το οποίο ήταν υπέροχο, όπως και οι άνθρωποι εκεί, γνώμη που όχι μόνο δεν άλλαξε τα επόμενα χρόνια, αντίθετα ενισχύθηκε και φύγαμε για φαγητό. Φυσικά δεν ξέραμε τίποτα για την αδιάφορη, όπως νομίζαμε, πόλη στην οποία θα μέναμε, οπότε διαλέξαμε μία από τις επιλογές που μας έδωσαν από τη ρεσεπσιόν και καθίσαμε. Ούτε ο μοναδικός άνθρωπος που ήταν εκεί μιλούσε αγγλικά ούτε μενού στα αγγλικά υπήρχε. Ωραία, περίμενε θα βρούμε τις λέξεις στο google translator. Αμ δε! Δεν είχαμε σήμα στο τηλέφωνο. Και σε τι γλώσσα να ζητήσεις το wi fi, αν είχαν, τον κωδικό κλπ; Την κατάσταση ψιλοέσωσε ο άνθρωπος εκεί, μας έδωσε το δικό του τηλέφωνο με το μεταφραστικό που σκανάρεις και μεταφράζει. Τέλος πάντων φάγαμε κάτι γεμάτο σκόρδο, το σκόρδο μάλιστα ήταν πιο πολύ από το κάτι, ένα χοιρινό κρέας με κάτι, κάναμε μία βόλτα και πήγαμε για ύπνο, καθώς θα σηκωνόμασταν πολύ πριν το ξημέρωμα. Οι λύγκες μας περίμεναν. Τουλάχιστον έτσι θέλαμε να πιστεύουμε.
Περίπου στις 6:30 επιβιβαστήκαμε στο τετρακίνητο όχημα του guide μας και φύγαμε για το βουνό. Πρέπει να ήταν η πρώτη φορά που κλείσαμε τουρ με guide. Θα περνούσαμε όλη την ημέρα στο βουνό, οπότε υπήρχε μία μικρή ανησυχία πως θα τα πηγαίναμε με τον άνθρωπο αυτό, ειδικά κάτω από τις περίεργες συνθήκες που διαμορφώνονταν. Δύο φωτογράφοι άγριας ζωής που τρέχουν παρόμοια τουρ στο ίδιο αυτοκίνητο για μία ολόκληρη ημέρα. Με τον άνθρωπο αυτό, έχουν περάσει τρία χρόνια και μιλάμε ακόμα. Ήταν απλά ότι καλύτερο μπορεί να σου τύχει. Περάσαμε την ημέρα οδηγώντας στο Εθνικό Πάρκο με πολλές στάσεις, ψάχνοντας με τα κυάλια και με γυμνό μάτι για τα πολυπόθητα αιλουροειδή. Φυσικά δεν είναι και πολύ εύκολη μία συνάντηση μαζί τους, δηλαδή εδώ που τα λέμε, είναι πάρα πολύ δύσκολο να τα συναντήσεις.
Ανδαλουσία, ένα από τα Φυσικά Πάρκα, όπως τα αποκαλούν στην Ισπανία,
στα οποία εξελίσσεται το πρόγραμμα για την προστασία του ιβηρικού λύγκα
Ο ιβηρικός λύγκας στα τέλη του 20ου αιώνα έφθασε στα όρια της εξαφάνισης. Το 2001 είχαν απομείνει μόνο 62 ενήλικα άτομα στη φύση τα οποία όμως έφθασαν τα 648 το 2022. Όλα αυτά χάρη στο έργο LIFE LYNXCONNECT, συνολικού προϋπολογισμού 18.754.029 ευρώ, το 60,67% του οποίου (11.378.919 ευρώ) καλύπτεται από το πρόγραμμα LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το είδος περιλαμβανόταν ως Απειλούμενο στην Κόκκινη Λίστα της IUCN από το 2014 έως το 2024. Το 2024, επαναταξινομήθηκε σε Ευάλωτο. Η ιστορία βέβαια αφορά ένα πρόγραμμα αναπαραγωγής του είδους σε ελεγχόμενες συνθήκες με παράλληλη πρόβλεψη για την φυσική εκπαίδευση των νεαρών ζώων που θα απελευθερώνονταν, ώστε να μπορούν να επιζήσουν και να αυξηθεί τόσο ο πληθυσμός όσο και η διαθεσιμότητα του γενετικού υλικού μεταξύ των ατόμων. Το πρόγραμμα φυσικά πέτυχε απόλυτα, αφού σήμερα το 2026 υπολογίζεται ότι ο αριθμός του ιβηρικού λύγκα στην Ισπανία είναι 2269 και 394 στην Πορτογαλία, δηλαδή σύνολο, 2663 λύγκες σε όλη τη χερσόνησο. Κάτι άλλο που θα θέλαμε να επισημάνουμε πέρα από την αξία για το φυσικό περιβάλλον καθώς η επιβίωση των ανώτερων θηρευτών αντικατοπτρίζει την ευμάρεια αυτού, η επιτυχία του προγράμματος έχει ήδη αυξήσει κατακόρυφα τον τουρισμό στα μέρη που ζει ο λύγκας, λόγω των παρατηρητών και των φωτογράφων άγριας ζωής, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις τοπικές οικονομίες. Αν θέλετε να μιλήσουμε για επενδύσεις σε τουριστικές χώρες και προστασία του περιβάλλοντος! Όχι τίποτα άλλο, αλλά επειδή εμείς ακόμα πιστεύουμε ότι ο τουρισμός είναι μόνο η Σαντορίνη.
Προγράμματα που φυσικά βέβαια ποτέ δεν έγιναν και δεν θα γίνουν στην έρμη μας χώρα, καθώς έχουμε άλλες δουλειές, να ας πούμε να κατακλέβουμε τους πολίτες και τον δημόσιο πλούτο.
Πίσω στην περιήγησή μας όμως. Αυτό που πραγματικά δεν μπορούσα να πιστέψω είναι ότι βρισκόμασταν σε Εθνικό Πάρκο, αλλά αυτό ήταν χωρισμένο σε ιδιοκτησίες. Αργότερα έμαθα ότι η κάθε ιδιοκτησία περιλάμβανε αχανή έκταση. Αυτό που σκέφθηκα είναι ότι μάλλον όλα αυτά έχουν τις ρίζες τους στο φεουδαρχικό σύστημα του μεσαίωνα ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων. Πάντου σύρματα και επιγραφές, απαγορεύεται η πρόσβαση. Μόνο στον θεόστενο δρόμο μπορούσες να κινηθείς και πιθανώς ένα μέτρο αριστερά και δεξιά. Φυσικά ρώτησα για τα ζώα, τι δυσκολίες δημιουργούσαν οι φράχτες. Η απάντηση ήταν, καμία. Τα ελάφια και οι λύγκες πηδούν ψηλά, ειδικά οι λύγκες, και τα υπόλοιπα μπορούσαν να περνάνε από κάτω ή από ειδικά μικρά ανοίγματα. Από την άλλη οι διοκτησίες ήταν τόσο τεράστιες που ένα κοπάδι από ελάφια πιθανώς δεν θα μετακινούταν ποτέ πέρα από τα όρια αυτά. Βέβαια εδώ υπεισέρχεται ένα ζήτημα που δεν είναι άλλο από την ανταλλαγή γενετικού υλικού κατά την αναπαραγωγή των ζώων, αλλά φαντάζομαι κάτι θα ξέρουν παραπάνω. Κάποια στιγμή όμως θα ήθελα να ψάξω το θέμα καλύτερα.
Μαυρόγυπας, ένα από τα τέσσερα είδη γύπα που θα συναντήσουμε στην Ευρώπη
Ιβηρικοί αίγαγροι (Spanish ibex), είδος αγριοκάτσικου
Ισπανικός αυτοκρατορικός αετός, μια αξιόλογη παρατήρηση στο Φυσικό Πάρκο
Ως το μεσημέρι το μόνο που είχαμε δει ήταν κόκκινα ελάφια, οκ έχουμε και στην Πάρνηθα, πλατώνια, οκ δεν έχουμε στην Ελλάδα εκτός από λίγα στη Ρόδο και μία χούφτα στη Λήμνο, αλλά δεν θα πήγαινα στην άλλη άκρη της Ευρώπης για αυτά και λίγα αγριοκάτσικα (Ibex) τα οποία ναι μεν δεν έχουμε στην Ελλάδα, πιθανώς να συγγενεύουν με τα κρι-κρι στην Κρήτη, αλλά ισχύει το ίδιο με τα πλατώνια. Επίσης είδαμε όρνια (είδος γύπα), επίσης έχουμε στην Ελλάδα, έναν μαυρόγυπα, δεν μας λείπει ούτε αυτός αλλά πολύ τον χάρηκα και δύο ισπανικούς αυτοκρατορικούς αετούς που θεωρούνται καλές παρατηρήσεις. Διάλειμμα για μεσημεριανό, δηλαδή ένα σάντουιτς και δρόμο για μία ιδιωτική περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι πληρώνεις έξτρα για να εισέλθεις εκεί και ο guide σου σε οδηγεί σε συγκεκριμένο μέρος παρατήρησης που υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να δεις λύγκα σύμφωνα με την εμπειρία του. Πήγαμε λοιπόν, στήσαμε τις πολυθρόνες μας, τους τρίποδες, τις κάμερες και τα τηλεσκόπια και περιμέναμε μήπως περάσει κάνενας στην απέναντι βραχώδη πλαγιά. Η ώρα περνούσε και τίποτα δεν εμφανιζόταν, οπότε μοιραία, άρχισα να το παίρνω απόφαση ότι δεν θα βλέπαμε λύγκα. Όμως τίποτα δεν τελειώνει πριν το τέλος. Ξαφνικά, ακούω τον guide να μου ψυθιρίζει, Babis… το μυαλό ευτυχώς πήρε γρήγορα στροφές, από τη στιγμή που μου ψιθυρίζει, ο λύγκας βρίσκεται κοντά μας, αλλά γιατί δεν τον βλέπω, γυρίζω κοιτάζω τον guide που κοίταζε πίσω, άρα για αυτό δεν τον έβλεπα, το ζώο βρισκόταν πίσω μου. Έτσι ανατρέποντας όλες τις προβλέψεις, ένα υπέροχο, μεγάλο, αρσενικό ζώο στεκόταν στην ίδια πλαγιά με εμάς σε ψηλότερο σημείο κοιτάζοντας προς το μέρος μας, αλλά όχι εμάς. Έγειρα το σώμα από τη καρέκλα προς τα αριστερά και την ίδια στιγμή ελευθέρωνα την κάμερα από το τρίποδο. Τη στιγμή που βρέθηκα μπρούμυτα στο έδαφος το ζώο άρχισε να κατηφορίζει για να περάσει μπροστά μας στα περίπου 30 μέτρα, χωρίς να μας δώσει καμία σημασία. Έκανε μία μικρή στάση μόνο και κατέβηκε στη βάση της πλαγιάς, πέρασε κάτω από το σύρμα και βγήκε στο απέναντι ανοιχτό πεδίο δίπλα στα βράχια που τον περιμέναμε αρχικά. Διέσχισε το μικρό λιβάδι, πήδηξε πάνω από τον δεύτερο φτάχτη, άρπαξε εν ριπή οφθαλμού ένα αγριοκούνελο και κάθισε πίσω από τους θάμνους να το απολαύσει. Απίστευτο, ήταν το μόνο που βρήκα να πω. Σε λιγότερο από 3 λεπτά τράβηξα 400 φωτογραφίες, μόνο, λόγω κυρίως των θάμνων που καθώς περπατούσε παρεμβάλονταν αναμεσά μας, σε μία σκηνή, όπου όπως μου εξήγησε ο guide την επόμενη χρονιά που τον συνάντησα τυχαία, ήταν σπανιότερο να συμβεί και από το να πιάσεις τον πρώτο αριθμό του λαχείου. Βέβαια το πιο απίστευτο ήταν ότι δεν μας έριξε ούτε μία ματιά, ούτε μία. Αγνόησε παντελώς την ύπαρξή μας. Περιμέναμε λίγο μήπως και εμφανιστεί πάλι, αλλά δεν μας έκανε τη χάρη. Μαζέψαμε και πήραμε το δρόμο του γυρισμού γιατί νύχτωνε. Το ακόμα πιο καταπληκτικό όμως ήταν, ότι οδηγώντας πίσω είδαμε άλλον ένα λύγκα να διασχίζει το δρόμο, αλλά ήταν σχεδόν σκοτάδι και η φωτογραφία που πρόλαβα με το τηλέφωνο και μέσα από το αυτοκίνητο είναι μόνο για την ανάμνηση. Κάπως έτσι ξεκίνησε η υπέροχη ισπανική περιπέτειά μας με τους λύγκες που θα συνεχιζόταν και τα επόμενα χρόνια σε πιο επαγγελματικό επίπεδο.
Άλλωστε αυτός είναι και ο λόγος που δεν περιλαμβάνονται στο παρόν περισσότερες πληροφορίες που αφορούν και το τουρ.
Η εικόνα που αντικρύσαμε όταν ο guide ψιθύρισε Babis... και γυρίσαμε εκεί που κοίταζε.
Ένας μεγαλοπρεπής αρσενικός ιβηρικός λύγκας στεκόταν στην πλαγιά πίσω μας.
Ιβηρικός λύγκας, άρχισε να κατεβαίνει την πλαγιά προς το μέρος μας με αργό νεχωλικό περπάτημα
ενώ βέβαια η καρδιά μας κόντευε να εκτοξευθεί από τους παλμούς
Ιβηρικός λύγκας, ένα μεγάλο αρσενικό άτομο που πέρασε περίπου στα τριάντα μέτραχωρίς να μας δώσει καμία σημασία
Ιβηρικός λύγκας, βρέθηκε τόσο κοντά μας που δεν χωρούσε στο καρέ της κάμερας
Ιβηρικός λύγκας, μία αξέχαστη ιδιαίτερα κοντινή συνάντηση με ένα ζώο που πριν λίγα χρόνια αριθμούσε λιγότερο από 100 άτομα.
Η απόλυτα επιτυχημένη ημέρα αναζήτησης και φωτογράφισης άγριας ζωήςτελειώσε με την παρατήρηση ενός ακόμα λύγκα, μάλλον νεαρού (πίσω από το δέντρο).
Η φωτογραφία πάρθηκε φευγαλέα με το τηλέφωνο και μέσα από το αυτοκίνητο,
οπότε αξίζει μόνο για την ανάμνηση. Άσε που ήταν και σχεδόν σκοτάδι.
Ανδαλουσία, το τελείωμα της πρώτης ολόκληρης ημέρας μας στην Ισπανία.
Η επόμενη ημέρα ξεκίνησε πιο νορμάλ. Ξυπνήσαμε μία πιο ανθρώπινη ώρα, πήραμε το πρωινό μας και ξεκινήσαμε για Γρανάδα. Δηλαδή που λέει ο λόγος. Στο δρόμο για Γρανάδα είχαμε εντοπίσει κάποια μεσαιωνικά κάστρα τα οποία έπρεπε οπωσδήποτε να επισκεφθούμε. Φυσικά δεν πήραμε την εθνική οδό, αλλά μικρότερους δρόμους ώστε να βρεθούμε ευκολότερα στους ενδιάμεσους προορισμούς μας. Η μέρα ήταν λαμπερή και η θερμοκρασία είχε αρχίσει να ανεβαίνει επικίνδυνα. Εχθές στο βουνό την είχε την ψύχρα του, ειδικά το πρωί και το απόγευμα. Σήμερα σε πιο πεδινά εδάφη φαινόταν ότι το πηγαίνει για καλοκαιρινές θερμοκρασίες.
Τα κάστρα που επισκεφθήκαμε ήταν τα Castillo de Alcaudete και το Alcala la Real, μεσαιωνικά οχυρώματα και τα δύο με ισχυρές οχυρώσεις και ακρόπυργους.
To πρώτο χτίστηκε αρχικά από τους Άραβες και καταλήφθηκε οριστικά από τους χριστιανούς το 1246. Στο μεταξύ όμως λόγω της στρατηγικής του θέσης ανάμεσα στις δύο επικράτειες έγινε συχνά μήλο της έριδας και άλλαξε πολλές φορές χέρια. Μετά την κατάκτηση της Γρανάδας έχασε την στρατιωτική του σημασία και μετράπηκε σε κατοικία των κόμητων του Alcaudete. Σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο.
Castillo de Alcaudete (1246), Ανδαλουσία, γενική άποψη.
Castillo de Alcaudete (1246), διακρίνεται ο ναός Iglesia de Santa Maria la Mayor (15ος-16ος αι)
και ο ακρόπυργος του κάστρου
Το δεύτερο, γνωστό και ως Fortaleza de la Mota, ήταν ουσιαστικά μία περιτοιχισμένη πολιτεία που άρχισε να αναπτύσσεται τον 8ο αιώνα, επίσης, υπό την κυριαρχία των Αράβων. Το 1341 πέρασε σε χριστιανικά χέρια. Σήμερα ο επισκέπτης μπορεί να δει το στρατιωτικό τμήμα του οχυρώματος, την Αλκαζάμπα (κάτι σαν ακρόπολη) με τους τρεις πύργους, έναν γοτθικό ναό και σημαντικά υπολείμματα από την ερειπωμένη πόλη.
Alcala la Real, Fortaleza de la Mota, υπήρξε μία πραγματική καστροπολιτεία
που άρχισε να αναπτύσσεται το 8ο αιώνα.
Κάποτε αρχίσαμε να πλησιάζουμε στη Γρανάδα. Πρόκειται για μία σύγχρονη πολή χτισμένη στον ισπανικό νότο, κοντά στους πρόποδες της Σιέρα Νεβάδα (Sierra Nevada). Οδηγήσαμε σχεδόν σε όλο το μήκος του περιφερειακού της πόλης με φόντο την ακόμα χιονισμένη οροσειρά ώστε να βρεθούμε στη δυτική πλευρά, όπου και στέκεται η μεσαιωνική τειχισμένη πόλη, Αλάμπρα. Το τελευταίο τμήμα από όταν αφήνεις τον περιφερειακό ως το πάρκινγκ είναι λίγο μπέρδεμα, αλλά ακολουθώντας το gps δεν υπάρχει κάνενα πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι τα εισιτήρια. Παρκάρεις λοιπόν στο πάρκινγκ, επι πληρωμή φυσικά, αφήνεις το αυτοκίνητο και πας να κόψεις το εισιτήριό σου για να επισκεφθείς την Αλάμπρα. Αμ δε που είναι έτσι απλό. Λυπόμαστε δεν υπάρχουν άλλα εισιτήρια για σήμερα, περάστε αύριο, η απάντηση του ιδιαίτερα αγενούς υπαλλήλου. Τέλεια! Τι κάνουμε τώρα; Στο μεταξύ βλέπαμε κόσμο που κατέβαινε προς τα κάτω, προς την Αλάμπρα και την πόλη, καθώς το πάρκινγκ βρίσκεται μάλλον ψηλά, χωρίς να έχουν περάσει από τα εκδοτήρια. Ρωτώντας πας στην Πόλη όμως, οπότε ρωτήσαμε μία άλλη ευγενέστατη υπάλληλο, η οποία μας ενημέρωσε ότι φυσικά μπορούσαμε να περάσουμε και να περιηγηθούμε στους εξωτερικούς χώρους της οχυρωμένης μεσαιωνικής πολιτείας. Από την άλλη ο δρόμος που κατηφόριζε ήταν και ο δρόμος προς την παλιά πόλη και βέβαια τη συνοικία Albaycin (Albaicín στα ισπανικά). Δηλαδή το πάρκινγ δεν ήταν αποκλειστικά για τον αρχαιολογικό χώρο, αλλά εξυπηρετούσε και την παλιά πόλη. Οι χώροι που μπορείς να επισκεφθείς κατά αυτόν τον τρόπο δεν είναι καθόλου λίγοι και πραγματικά άξιζε έστω και έτσι. Φυσικά η πρώτη μας σκέψη ήταν ότι θα ξαναερχόμασταν πιο οργανωμένοι την επόμενη χρονιά. Κάτι που ποτέ δεν έγινε όμως.
Η αλήθεια είναι ότι το επιχειρήσαμε την επόμενη χρονιά, δηλαδή να βγάλουμε εισιτήρια από πριν, ψηφιακά, αλλά η υπόθεση μύριζε απατεωνιά και εκμετάλλευση, οπότε αποφασίσαμε ότι και η Σεβίλλη έχει Αλκαζάρ, Αλκάθαρ επί το ισπανικότερον. Αποδείχθηκε καταπληκτική απόφαση. Οι πλατφόρμες πώλησης, καθώς και η επίσημη ιστοσελίδα τους, εμφάνιζαν τα απλά λογικής τιμής εισιτήρια εξαντλημένα για όλες τις ημέρες και πουλούσαν μόνο πακέτα με ξεναγούς και σημεία επίσκεψης που δεν μας ενδιέφεραν, σε κάτι λιγότερο από αστρονομικές τιμές. Δηλαδή δύο κακά στη συσκευασία ενός, άρα Γρανάδα τέλος! Πάμε όμως πίσω στην επίσκεψή μας.
Περιηγηθήκαμε λοιπόν στους ελεύθερους εισιτηρίου χώρους και πραγματικά το ευχαριστηθήκαμε πολύ. Στο μεταξύ η ζέστη ήταν κάτι παραπάνω από καλοκαιρινή κάτι που δεν ευχαριστηθήκαμε καθόλου. Τελειώνοντας με την Αλάμπρα κατεβήκαμε στην παλιά πόλη, στους πρόποδες του απέναντι λόφου. Η Αλμπαϊθίν, αλλά και Αλμπαιϊσίν (Albayzin) είναι πραγματικά πολύ όμορφη, τη διασχίζει ο ποταμός Ντάρο (Darro), καλά μην φανταστείτε και τον Ρήνο, ενώ η θέα προς την Αλάμπρα και τα παλάτια της είναι συγκλονιστική. Μάλιστα μόνο από κάτω μπορείς να καταλάβεις περί τίνος ακριβώς πρόκειται. Ειδικά για εμάς ήταν το ιδανικό, καθώς πάντα προτιμώ να φωτογραφίσω κάτι εξωτερικά από διάφορες γωνίες, παρά να δω αναγκαστικά τους εσωτερικούς χώρους. Βέβαια εδώ η περίπτωση ήταν διαφορετική, αφού μιλάμε για αυθεντική μαυριτανική τέχνη στη διακόσμηση, την οποία θα βλέπαμε πρώτη φορά από κοντά. Όμως χωρίς εισιτήρια δεν μπορούσαμε να κάνουμε πολλά εκείνη τη στιγμή και με τα όσα διαπιστώσαμε την επόμενη χρονιά καταλήξαμε ότι στη τελική, μπορούμε να αρκεστούμε στο Μουδεχάρ, τον αραβο-ισπανικό ρυθμό διακόσμησης, στο Αλκάθαρ της Σεβίλλης που είναι παρόμοιος.
Γρανάδα, Αλάμπρα, η περιοχή των παλατιών. Διακρίνεται ο Πύργος των Πρεσβευτών (Comares Tower)
ουσιαστικά η αίθουσα του θρόνου, το Mexuar hall, το Oratory και ο Machuca Tower.
Πέρα από όλα αυτά όμως, ευχαριστηθήκαμε ιδιαίτερα την απογευματινή περιήγηση στην Αλμπαϊθίν, ειδικά στον πεζόδρομο δίπλα στο ποτάμι και απλαύσαμε έναν ωραίο καφέ με θέα στην Αλάμπρα. Εκείνο που μας έκανε εντύπωση και πραγματικά δεν μας άρεσε, όχι ότι μας πέφτει και λόγος, ήταν το γεγονός ότι από την ώρα που κατεβήκαμε στην παλιά πόλη, απόγευμα και ο ήλιος σχετικά ψηλά ακόμα, είχαν ήδη αρχίσει να μαζεύουν τα τραπέζια και τις καρέκλες στα μαγαζία. Όταν τελειώσαμε τον καφέ μας, πιθανώς το τραπέζι μας να ήταν το μοναδικό με καρέκλες γύρω του δίπλα στο ποτάμι. Ώσπου να βγάλουμε και τις τελευταίες φωτογραφίες, άλλωστε για αυτό παραμείναμε ως αργά περιμένοντας τον ήλιο να πάρει την κατάλληλη θέση, ο τόπος είχε ερημώσει. Οπότε αν θέλετε να επισκεφθείτε την παλιά πόλη στη Γρανάδα κάντε το νωρίς. Κλείστε τα εισιτήριά σας, αν βρείτε ή ότι βρείτε, για μία πρωινή ώρα ώστε μετά να έχετε ώρα για την περιηγήση στην πόλη. Είναι πανέμορφη και αξίζει τον κόπο, όπως άλλωστε το ίδιο ισχύει και για την Αλάμπρα. Εμείς την απόφαση να μην πάμε δεν την πήραμε ελαφρά τη καρδία, σίγουρα θα θέλαμε να δούμε και τους εσωτερικούς χώρους, αλλά τρώμε αρκετή κοροϊδία στη χώρα μας, δεν θα θέλαμε και λίγη ακόμα σε άλλη χώρα. Τις ίδιες διαπιστώσεις πάντως διαβάσαμε και σε άρθρα άλλων που έγραφαν για την Αλάμπρα. Άλλωστε, ότι δείτε στο εσωτερικό των παλατίων της Αλάμπρα, είναι ανακατασκευές και αποκατάστάσεις των αυθεντικών, καθώς ο χώρος ως το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αποτελούσε χώρους κατοικίας και βέβαια οι κάτοικοι χωρίς κανέναν έλεγχο είχαν μετασκευάσει τα παλάτια όπως τους βόλευε για να εξυπηρετούν τις καθημερινές τους ανάγκες. Επίσης από την αρχική εκτεταμένη οχυρωμένη πολιτεία, μόνο ένα μικρό ποσοστό σώζεται. Αντίθετα η Σεβίλλη, αλλα και άλλα Αλκάθαρ είναι αυθεντικότερα και γενικά με λιγότερο κόσμο. Η Γρανάδα, αν δεν κάνουμε λάθος, είναι το πιο επισκέψιμο μέρος στην Ισπανία και όταν μιλάμε για τον ισπανικό τουρισμό, τα μεγέθη είναι ασύλληπτα!
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, ο παλαιότερος πυρήνας της πόλης
που αποτέλεσε την μαυριτανική συνοίκια αυτής
Τέλος πάντων ας δούμε περί τίνος πρόκειται λίγο πιο συγκεκριμένα.
Αρχικά να ξεκαθαρίσουμε τα ονόματα και τους όρους. Αλάμπρα (Alhambra) είναι το όνομα της ιδιαίτερα εκτεταμένης και οχυρωμένης πόλης που ιδρύθηκε από την ισλαμική δυναστεία των Νασριδών. Προέρχεται από το αραβικό al-Hamra που σημαίνει Η Κόκκινη, Qal’at al Hamra ολόκληρο το όνομα, δηλαδή Το Κόκκινο Φρούριο. Ονομάστηκε έτσι πιθανώς λόγω του κοκκινωπου χρώματος των τειχών και των τοίχων της αφού οι πλίνθοι φτιάχθηκαν από το τοπικό κόκκινο αργιλώδες χώμα, αλλά μαρτυρίες από την εποχή των Αράβων (Ibn Aljatib) θέλουν την Αλάμπρα πάλευκη, όπως το θερινό ανάκτορο Generalife και την Αλμπαϊθίν και το όνομα να προέρχεται από τους πυρσούς που άναβαν τη νύχτα, οι οποίοι έκαναν την πόλη από μακριά να φαινεται κόκκινη.
Γρανάδα, Αλάμπρα, τμήμα της οχύρωσης
Γρανάδα, Αλάμπρα, η Πύλη της Δικαιοσύνης (Puerta de la Justicia).
Πεταλόμορφο σχήμα πύλης, τυπικό στοιχείο της μαυριτανικής αρχιτεκτονικής
Η λέξη Αλκάθαρ (Alcázar) προέρχεται από το αραβικό al-qasr που σημαίνει οχυρωμένο παλάτι ή κάστρο. Τελικά ο όρος καθιερώθηκε για να περιγράψει κάστρα ή παλάτια που χτίστηκαν από τους άραβες και συνήθως ανακατασκευάστηκαν ή επεκετάθηκαν αργότερα από τους χριστιανούς βασιλιάδες. Η αλήθεια είναι ότι στην Αλάμπρα δεν χρησιμοποιείται ο όρος, αφού θεωρείται ότι τα παλάτια είναι μαυριτανικά.Το Μουδεχάρ (Mudéjar) είναι ο ρυθμός που προέκυψε όταν χριστιανοί βασιλείς και ευγενείς προσέλαβαν τους Μουσουλμάνους τεχνίτες που είχαν παραμείνει στην Ανδαλουσία και μετά την επανάκτηση των εδαφών για να τους χτίσουν παλάτια ή εκκλησίες. Είναι δηλαδή μια μείξη ισλαμικής διακόσμησης (γεωμετρικά μοτίβα, γύψινα, πλακάκια) με χριστιανικές δομές, σύμβολα και αρχιτεκτονικά στοιχεία (όπως γοτθικά ή αναγεννησιακά παράθυρα και οικόσημα).
Όμως μία και μιλάμε για ετυμολογία, η ονομασία Ανδαλουσία προέρχεται και αυτή από τα αραβικά, al-Andalus, η γή των Βάνδαλων, γερμανικό φύλο που κατέκτησε τους σκοτεινούς αιώνες, τον 5ο αιώνα μΧ, την Ιβηρική. Αν και υπάρχουν και νεότερες ερμηνείες που υποστηρίζουν ότι προέρχεται από τον Ατλαντικό, νησί του Ατλαντικού στα αραβικά ή από τη φράση των Βησιγότθων landahlaus (=κλήρος γης, αραβική παράφραση al-Andalus), γοτθικό φύλο αυτοί, που έφθασαν στην Ιβηρική λίγα χρόνια αργότερα από τους Βάνδαλους και έμειναν 3 αιώνες.
Η Αλάμπρα ιδρύθηκε τον 13ο αιώνα, κατά την τελευταία αραβική περιόδο στην Ιβηρική, απο τη δυναστεία των Ναζριδών (Nazrids kings). Όμως ήδη από τον 9ο αιώνα, οι Ζηρίδες (Zirids), πρώτοι βασιλιάδες της Γρανάδας, εγκατεστημένοι στον απέναντι λόφο πάνω από την συνοικία Αλμπαϊθίν, επισκεύασαν, ενίσχυσαν και ενέταξαν στην πόλη τις προϋπάρχουσες οχυρώσεις του φρουρίου Αλκαθάμπα, ακρόπολη αργότερα της Αλάμπρα επί των Ναζριδών. Βέβαια πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό από την βασιλική πόλη σώζεται, αφού αρχικά κάλυπτε μία έκταση 104.000 τετρ. μέτρων, περιλαμβάνοντας εκτός από τα παλάτια, θρησκευτικά κτήρια, πανεπιστήμια (θρησκευτικά και αυτά), ιδιωτικές κατοικίες, αγορές, νοσοκομείο, νεκροταφείο, ξενώνες. Η Αλάμπρα παραδόθηκε στους χριστιανούς βασιλιάδες το 1492 με ειρηνικό τρόπο.
Εννοείτε ότι πρόκειται για μία επίσκεψη που χρειάζεται ώρες. Σήμερα ο επισκέπτης αρχικά θα θαυμάσει τα τείχη και τους πύργους που στέκονται σε πολύ καλή κατάσταση, και τις πεταλόσχημες πύλες, τυπικό στοιχείο της αραβικής αρχιτεκτονικής. Το δυτικό άκρο του περιβόλου καταλάμβάνει η Αλκαθάμπα, αλλά και Αλκασάμπα (Alcazaba), η ακρόπολη της Αλάμπρα. Η λέξη προέρχεται από ττο αραβικό al-qasbah και σημαίνει οχυρό ή ακρόπολη. Πρόκειται για ξεχωριστό περίβολο, με ισχυρή οχύρωση που περιλαμβάνει τείχη, πύργους και ακρόπυργο.
Σε κεντρικό σημείο του εξωτερικού περιβόλου υψώνεται o ναός Santa Maria της Αλάμπρα, ο οποίος έχει χτιστεί στο σημείο που υψωνόταν το κύριο μουσουλμανικό τέμενος (1308), στα τέλη του 16ου – αρχές 17ου αιώνα.
Δίπλα στην εκκλησία ο επισκέπτης θα συναντήσει το παλάτι του Καρόλου του Ε΄ (Charles ή Carlos V), ο οποίος ήταν ταυτόχρονα βασιλιάς της Ισπανίας ως Κάρολος Α΄ και αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους ως Κάρολος Ε΄. Ξεκίνησε να χτίζεται το 1527, αλλά ολοκληρώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο ρυθμός του κτηρίου είναι τέλείως διαφορετικός από οτιδήποτε άλλο στην Αλάμπρα, δηλαδή σαν τη μύγα μέσα στο γάλα είναι, αφού η επιθυμία του κτήτορα ήταν να θυμίζει Κεντρική Ευρώπη. Πρόκειται για ένα τετράγωνο αναγεννησιακό κτήριο, δύο επιπέδων, με μεγάλων διαστάσεων εσωτερικό αίθριο, κυκλικού σχήματος με κιονοστοιχίες, πιθανώς μοναδικό στην Ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.
Προς τα βόρεια του παλατιού και του ναού, και ως το χείλος του γκρεμού απλώνεται ο χώρος που χτίστηκαν τα παλάτια των Αράβων με εκπληκτική διακόσμηση αυθεντικής μαυριτανικής τέχνης, με στοιχεία πιθανώς γνωστότερα ως αραβουργήματα, τους κήπους με τις λίμνες, τα αίθρια, και τους πύργους τους.
Τα στοιχεία της αραβικής τέχνης που είναι γνωστά και ως αραβουργήματα, προέκυψαν από την ανάγκη διακόσμησης των κτηρίων, θρησκευτικών και κοσμικών, αφού σε γενικές γραμμές κατά τη μουσουλμανική θρησκεία απαγορεύεται η απεικόνιση μορφών ζωής, ειδικά στα τεμένη.
Κάτι άλλο που πραγματικά άξίζει να δει ο επισκέπτης, αν και είναι λίγο μακριά, είναι τα θερινά ανάκτορα, γνωστά ως Generalife ή Χενεραλίφε στα ισπανικά. Η ονομασία που δεν έχει να κάνει τίποτα με το αγγλικό general life, πιθανώς προέρχεται από την αραβική φράση Jannat al-Arif που πιθανώς σημαίνει, ο κήπος του αρχιτέκτονα. Το μικρό συγκρότημα στέκεται πάλευκο στην πλαγιά του λόφου, ορατό και αυτό από την Αλμπαϊθίν, στα ανατολικά του συμπλέγματος των παλατιών. Χτίστηκε το 1314-1325, σε παρόμοιο αρχιτεκτονικό ρυθμό με τα κυρίως παλάτια και βέβαια τους κήπους τους.
Γρανάδα, Αλάμπρα, γενική άποψη της περιοχής των παλατιών από την Αλμπαϊθίν. Διακρίνονται από αριστερά προς τα
δεξιά: Queen’s Boudoir, δίπλα στον πύργο είναι το
πέρασμα που συνέδεε αυτόν με τα ιδιαίτερα του βασιλιά που διακρίνονται
ελαφρώς άνωθεν των διαμερισμάτων της βασίλισσας, ο Comares Tower που φιλοξενούσε την Αίθουσα των Πρεσβευτών ουσιαστικά
την αίθουσα του θρόνου και στη συνέχεια το Oratory.
Γρανάδα, τμήμα της οχύρωσης της Αλκαθάμπα, ακρόπολη της Αλάμπρα. Διακρίνεται ο ακρόπυργος (δεξιά), Torre del Homenaje και ο Σπασμένος πύργος, Torre de la Quebrada.
Γρανάδα, Αλάμπρα, ο ναός της Santa Maria της Αλάμπρα (16ος-17ος αι).
Γρανάδα, Αλάμπρα, το παλάτι του Κάρολου Ε΄ (1527), ένα αναγεννησιακό κτήριο,
το οποίο ανάμεσα στα μαυριτανικά κτήρια είναι σαν τη μύγα μέσα στο γάλα.
Γρανάδα, Αλάμπρα, Puerta del Vino, πεταλόσχημη πύλη που επέτρεπε την κίνηση
από το παλάτι προς την Αλκαθάμπα και το αντίστροφο, δυτική άποψη.
Γρανάδα, Αλάμπρα, ανατολική άποψη της πύλης που εικονίζεται
στην προηγούμενη φωτογραφία (Puerta del Vino).
Διακρίνεται η αυθεντική μαυριτανική διακόσμηση, καθώς και το πεταλόσχημο άνοιγμα της πύλης,
πιθανώς το τυπικότερο στοιχείο στην αρχιτεκτονική κατά την αραβική περίοδο της Ανδαλουσίας.
Γρανάδα, Αλάμπρα, λεπτομέρεια πύλης.
Διακρίνεται τυπικό μοτίβο της μαυριτανικής διακόσμησης.
Γρανάδα, Αλάμπρα, κρήνη του Καρόλου Ε΄. Διακρίνεται επίσης μέρος των οχυρώσεων.
Γρανάδα, Χενεραλίφε, τα θερινά παλάτια, χτισμένα στα ανατολικά του κυρίως συμπλέγματος.
Το τελευταίο μέρος που θα αναφέρθούμε είναι η σχεδόν ολόλευκη Αλμπαϊθίν (Albayzin), ουσιαστικά μέρος της παλιάς πόλης της Γρανάδας και πιθανώς ο παλαιότερος πυρήνας αυτής. Αραβικό και εδώ το όνομα, προέρχεται από το al-bayyāzīn και σημαίνει, οι γερακάρηδες. Ήταν η μαυριτανική συνοικία, η οποία διατηρεί ακόμα και σήμερα πολλά στοιχεία από την αραβική εποχή, όπως τον μεσαιωνικό πολεοδομικό ιστό καθώς και πολλά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Δυστυχώς δεν είχαμε χρόνο για λεπτομερή περιήγηση, έτσι επικεντρωθήκαμε σε λίγες αστικές οχυρές κατοικίεςπου συναντήσαμε, κάποιες και με προστιθέμενους πύργους, καθώς και στη θέα προς την Αλάμπρα. Δεν είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε το εσωτερικό ενός από αυτά τα συγκροτήματα, τα οποία από όσο γνωρίζουμε διέθεταν κοινά στοιχεία με τα παλάτια, αλλά σε μικρότερη κλίμακα. Ετσι ως συνήθως μελετήσαμε όσο μπορούσαμε την αμυντική τους φροντίδα. Σημαντικό δείγμα είναι η οικία του Hernando de Zafra, γραμματέα των ισπανών βασιλιάδων, ένα από τα λίγα γοτθικά κτήρια που σώζονται στη Γρανάδα. Αναζητήστε επίσης το Real Chancilleria, κτήριο που ανήκει στο Ανώτατο δικαστήριο και το ναό της Αγίας Άννας σχεδόν απέναντι στην ομώνυμη πλατεία. Από εκεί πάρτε το δρόμο δίπλα στο ποτάμι, Carrera del Darro και αναζητήστε το Casa Palacio de los Carvajal (γνωστό και ως Casa de los Condes de Arco) στο νούμερο 29. Πρόκειται για ιστορικό αρχοντικό (παλάτι) του 16ου αιώνα με εντυπωσιακή πρόσοψη. Στο νούμερο 39 αξίζει μία στάση για το Convento de Santa Catalina de Zafra, μοναστήρι που χτίστηκε από τον Hernando de Zafra (τον είδαμε πιο πριν) το 1540.
Πιο πέρα θα δείτε το ναό του San Pedro με το συμπαθητικό κήπο. Αυτά είναι λίγα από τα αξιόλογα κτήρια στην Αλμπαϊθίν, όμως το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να περιπλανηθείτε στα στενά ανηφορικά δρομάκια της συνοικίας και να ανακαλύψετε τους δικούς σας θησαυρούς. Πραγματικά αξίζει να αφιερώσεις ώρα για αυτό.
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν (τμήμα της παλιάς πόλης), Real Chancilleria
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, ο ναός της Santa Ana, στην ομώνυμη πλατεία.
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, ο μεσαιωνικός πολεοδομικός ιστός διατηρείται σε υψηλό βαθμό.
Αφιερώστε χρόνο να εξερευνήσετε την παλιά πόλη, αξίζει
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, μη χάσετε τη βόλτα δίπλα στο ποτάμι που διαρέει την συνοικία.
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, το οχυρωμένο αρχοντικό του Hernando de Zafra,
γραμματέα των χριστιανών βασιλιάδων
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, Convento de Santa Catalina de Zafra,
μοναστήρι που χτίστηκε από τον Hernando de Zafra το 1540, στην παρόχθια οδό.
Γρανάδα, Αλμπαϊθίν, θέα προς την Αλάμπρα ανάμεσα από τα κτήρια της συνοικίας.
Μια τελευταία συμβουλή. Φροντίστε να έχετε κρατήσει λίγες δυνάμεις πριν φύγετε γιατί η ανάβαση προς το πάρκινγ είναι ελαφρώς κοπιώδης ως και να σου βγει η γλώσσα γραβάτα, αναλόγως βέβαια της φυσικής κατάστασης του καθενός.
Οδηγήσαμε για το ξενοδοχείο νύχτα και νηστικοί καθώς όπως είπαμε όλα έκλεισαν στην πόλη και είχαμε και το ηλίθιο σύγχρονο αυτοκίνητο που είχαμε νοικιάσει να φωνάζει κάθε λίγο και λιγάκι ότι «ο οδηγός είναι κουρασμένος, σταματήστε για καφέ» σε κάθε αλλαγή πορείας, ανεξαρτήτως αν αυτή αφορούσε ελάχιστα εκατοστά αριστερά ή δεξιά. Ειδικά δε όταν πλησίαζες την γραμμή της λωρίδας, μόνο που δεν έβγαζε χέρι να σε σφαλιαρώσει.
Όπως έχουμε ξαναπεί, το φαγητό είναι πάντα ένα πρόβλημα για εμάς στο εξωτερικό, αφού ποτέ δεν συμφωνούν οι ώρες που θέλουμε να φάμε με εκείνες που είναι ανοιχτές οι κουζίνες, αλλά στην Ισπανία είναι γενικώς καλύτερα τα πράγματα, δηλαδή πιο κοντά σε εμάς. Έτσι μία υπέροχη ορεινή ταβέρνα στο Εθνικό Πάρκο που είμασταν τη χθεσινή ημέρα έδωσε τη λύση. Περισσότερα χλμ βέβαια, αλλά φάγαμε τέλεια. Βέβαια πάντα υπάρχει η περίπτωση να έκλεισαν όλα νωρίς στη Γρανάδα λόγω εποχής ή και λόγω ημέρας, αν και δεν μας φάνηκε κάτι τέτοιο.
Κάπου εδώ όμως θα κλείσουμε το πρώτο άρθρο της σειράς, αφιερωμένης στα ταξίδια μας στην Ισπανία και θα επανέλθουμε σύντομα με το δεύτερο για να τελειώσουμε με το πρώτο μας ταξίδι στην υπέροχη αυτή χώρα.
